Çocuğun biyolojik gelişiminin en önemli belirtilerinden birisi olan diş çıkarma, halkımız tarafından genellikle bir törenle kutlanmaktadır. Eski bir Türk geleneği olan bu törene “diş buğdayı” adı verilir. İlk dişin çıkışını kutlamak için yapılan diş buğdayı, çocuğun dişlerinin daha sağlam olması, çabuk büyümesi ve rızkının artması niyeti ve dileğiyle bu kutlama aile arasında yapılır. Bebek ilk dişini çıkardığında yakın akrabalar davet edilerek diş buğdayı hazırlanır. Yiyeceklerin öğütülmesinde, ezilmesinde, parçalanmasında birinci derecede rolü olan dişin ortaya çıkışı nedeniyle düzenlenen bu tören ve eğlencede yiyeceği kutsama, çocuğun rızkını artırma, bereketi çoğaltma gibi dilekler yatmaktadır. Bu törende çocuğun dişlerinin sağlam ve düzgün olmasına yönelik de bir dizi geleneksel uygulama ve pratiklere de başvurulmaktadır. Değişik bölgelerde değişik adlarla anılan bu tören ve eğlencenin halk arasındaki en yaygın adı “diş hediğidir”. Bazı bölgelerde ise; diş aşı. diş bulguru, diş buğdayı olarak adlandırılır.
Pişirilen bu hedik ’başı, dişi ağrımasın” diye çocuğun başından dökülür. İçine boncuk veya yüzük gibi bir şey saklanır. Saklanan eşya kime çıkarsa çocuğa çeşitli armağanlar alır. Diş hediğine gelenler, çocuğa çeşitli hediyeler getirirler. Yine çocuğun dişinin çıktığını ilk gören kişi annesi bile olsa özel bir hediye alır. Diş buğdayı töreni, ritim tutup şarkı söylenerek düzenlenen bir eğlenceyle kutlanır. Bu adetin bilinmediği ya da uygulanmadığı yerlerde, genellikle çocuğun dişinin çıktığını ilk görenin çocuğa bir gömlek dikmesi ya da hediye alması adeti vardır. Bazı yerlerde günün anlam ve önemini belirtmek için kaselerden birinin içine çeyrek altın konulur. İçinde altın bulunan kase kime çıkarsa, altını ev sahibinin hediyesi olarak kabul eder. Buna karşılık bebeği baştan aşağı giydirmekle sorumludur.
Misafirlere servis yapıldıktan sonra, salonun ortasına veya masa üzerine temiz ve şık bir örtü yayılır. Örtünün ortasına büyük bir tepsi konur. Tepsinin etrafına da kitap, kalem, hesap makinesi, makas, stetoskop. . altın bilezik, kapalı ilaç kutusu, vb. meslek materyalleri ile birlikte bir kase diş buğdayı yemeği konur. Çocuk tepsi içine oturtulur. Dua ile birlikte kase içerisindeki diş buğday yemeğinden bir avuç alınarak çocuğun kafasından aşağı dökülür. Kafasından aşağı düşen yemekten bir parça çocuğun ağzına verilir. Eski Türk inanışına göre; çocuk elini uzatıp hangi eşyayı alırsa, ilerdeki mesleğini seçmiş olur.
Diş Buğdayı Tarif:
MALZEMELER:
2 su bardağı buğday
1 su bardağı nohut
1 su bardağı fasulye
1 tatlı kaşığı tuz
1 tatlı kaşığı şeker
Üzeri için: Ceviz kırığı
Buğday, bildiğimiz aşurelik buğday olmayacak. Tarladan çıkan işlenmemiş ekin olacak.
YAPILIŞI:
Akşamdan ekin, nohut ve fasulye ılık su ile ıslatılır. Ertesi gün hepsi düdüklü tencereye koyulur. Üzerine çıkacak kadar su konur ve 20-25 dakika pişirilir. Düdüklünün buharı alınıp, kapağı açılır. İçine tuz ve şeker eklenip, karıştırılır. Ilık ya da soğuk olarak kaselere konulup, üzerine bol ceviz ekilir.
Tweet
