Henüz boyu masaya bile yetişmeyen, yüksek bir koltuğa hafif “popo” desteği olmadan çıkamayan, paytak paytak koşturup, hafızasında ki 500 kelime ile cümleler kuran çocuğunuz, elini beline koymuş size kafa tutuyor! Bu görüntüyü yadırgıyor, nedenlerini ve çözümlerini merak ediyorsanız, doğru adrestesiniz; gözünüzü bu yazıdan ayırmayın!
Şimdiye kadar sesi soluğu çıkmadan, kurallarınızla yaşayan çocuğunuz 3-4 yaşına geldiğinde bu kuralları çiğneyebilir. Çünkü bu yaştaki çocukların genel özelliklerinden biri de söz dinlememe ve kurallara uymamadır. Bırakın söylediklerinizi dinlemeyi, çileden çıkmanız için inadına her şeyi yapıyor! “Bacak kadar çocuk lafımı dinlemiyor” diye düşünüyor ve kendinizi sorguluyorsunuz. Aslında konu çocuğunuzun sizi dinlememesi değil, kendini sizin kadar güçlü ve önemli sayıyor olması. O, sadece anne-babanın yönlendirmelerine göre yaşamayı tercih etmiyor, kendi kararlarını vermek istiyor. Yaşamın ilk yılı bebeğin her bakımdan anneye bağlı olduğu bir zaman dilimi. Yavaş yavaş ayaklanıp kendi başlarına yürümeye çalıştıklarında bile, bir yandan anne-babanın kanatları ile kendini güvende hissediyor. 3 yaşına geldiklerinde ise anneye daha az bağımlı oluyorlar. Haliyle başkalarıyla iletişimleri de daha fazla artar. Burada amaç, bağımsızlaşma isteği ve her şeyin ötesinde de birey olma çabasıdır.
Nasıl Davranır?
4 yaş çocuğu bağımsızlık sınırlarını zorlayan bir savaşçıdır! Duygularını uç noktada yaşar ve kendisini ifade ederken biraz böbürlenir, hatta biraz da abartır. Hayal dünyası, gün yüzü görmemiş fantezilerle doludur. Şirin Baba yaşıyordur, Spiderman akşam eve gelmiştir vs. Kimi zaman yaptığı davranışın yalan söylemekten daha kötü olduğunu düşünerek, cezadan kaçmak adına yalan söyleyebilir. Büyüme ve “birey olma” içgüdüsüyle yanıp tutuşan çocuk, bu kurallarla baş etmek zorunda kalır ve bazen ağlama, inatlaşma hatta kendini yerden yere atma gibi çevresi tarafından uygun görülmeyen davranışlar sergileyebilir.
Kurallar nasıl öğretilmelidir?
Burada kilit nokta anne/babanın tutarlılığıdır. Kendi ayakları üstünde durmaya başladıkça, çocuk evin her köşesini keşfetme telaşı içinde olur. Anne/babalar da çocuklarını korumak adına “hayır” ifadesini kullanmaya başlar. Çocuklar 3-4 yaşlarındayken kuralların ne işe yaradığını anlamazlar. Bu sebeple çocukların uygun davranışlar sergileyebilmeleri için, anne/babaların onların yerine kuralları koymaları ve tutarlı bir şekilde ondan ne beklediklerini ifade etmeleri gerekir. Okul öncesi dönem, bu kurallar için iyi bir dönem. Anne/babaların, ev içerisinde uyulması gereken kuralları belirlemesi ve bu konuda rol model olmaları gerekir. Yemek yeme, uyuma, giyinme, öz bakım becerileri, isteklerini geciktirme, oyun oynarken sırasını bekleme vb. gibi konularda çocuklar anne ve babalarının yönlendirmesine ihtiyaç duyarlar. Zamanla koydukları kurallara alışır ve düzenli bir “birey” olma yönünde önemli bir adım atarlar.
Dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Öncelikle kural koymak için çocuğun yanlış bir hareketini beklemeyin. Özellikle anne veya baba olarak, koyduğunuz kurallar konusunda birbirinizle çelişmekten kaçının. Annenin “hayır” dediğine baba “evet” diyorsa, çocuk çelişkiye düşecektir. Aynı şekilde bir gün “hayır” dediğinizde ertesi gün “evet” demeniz de kuralın yerleşmesi konusunda sıkıntı yaratacaktır. Tutarlı bir şekilde uyamayacağınızı düşündüğünüz bir kuralı hiç koymamanız, otoritenizi korumanız açısından daha yararlı olacaktır.
Anne-babalara…
- Bebeklik döneminden itibaren, çocuğunuza kuralları ve sınırları öğretmeye çalışın.
- Kendi ihtiyaçlarını tanımasına ve bir birey olma çabasına fırsat tanıyın.
- Kurallarınızı önceden belirleyin; çocuklar sonradan gelen ani talep karşısında isteksiz olabilirler.
- Anne/baba olarak kurallara birlikte karar verin.
- Çocuğunuz hoşnut olduğunuz bir davranış sergilediğinde, onu takdir edin. Olumlu davranışlarının arttığını göreceksiniz.
Çocuk bu, büyüyor! Zaman zaman sorunlar elbette oluyor. Ancak bu oyunda en önemli görev sizin. Çocuk gelişimi üzerine piyasada çok sayıda kitap ve DVD bulmanız mümkün. Bunlardan biri “Davranışlara Söz Geçirmek
Sözsüz Disiplin”. Yazarı Prof. Dr. Sabiha Paktuna Keskin. Çocukların problemli davranışlarının altında yatan gerçekler, bazı davranışlarında saklanan detaylar nedenleri ve nasıllarıyla ele alınıyor. Detaylar ve çok daha fazlası için www.kitapyurdu.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
Tweet
